Malo o baterijama...

U Srbiji se godišnje upotrebi preko 50 miliona baterija raznih vrsta. Prosečno
domaćinstvo upotrebi oko 21 bateriju godišnje. Veći deo istrošenih baterija završi na
deponijama i smetlištima kao otpad sa visokim sadržajem teških metala od kojih se po
negativnom uticaju na zdravlje ljudi izdvajaju živa i kadmijum. Organizacija
sakupljanja i reciklaže baterija predstavlja oblast koju treba velikom brzinom
uspostaviti i razvijati uz pozitivna iskustva drugih država. Zakonodavstvo Republike
Srbije propisalo je način postupanja sa ovim otpadom po ugledu na direktive EU.
Prvi poznati artefakt koji se može smatrati baterijom je bagdadska baterija (korišćena
za pozlaćivanje i posrebrivanje) datira iz perioda 250. Godine pre nove ere do 640.
godine nove ere.
Svrha baterije je da pretvori hemijsku energiju u električnu. Današnje baterije rade na
istom principu koji je otkrio italijanski fizičar Alesandro Volta . On je 1789. godine uzeo
šipku od cinka i bakra i uronio u rastvor sirćetne kiseline, čime je i konstruisao prvu
ćeliju baterije i prvi elektrolit. Šipke bakra i cinka su bile pozitivna i negativna
elektroda. Kiselina je trošila šipku cinka, dok je šipka bakra apsorbovala energiju koja
se stvarala u toku procesa. Između dve elektrode došlo je do razvijanja napona.
Elektrohemijski principi prve baterijekoju je Volta konstruisao i danas su osnov
industrije baterija.
Prošlo je više decenija kada je Džordž Leklanh razvio praktičniju ćeliju. On je koristio
prah mangan dioksida kao pozitivnu elektrodu umesto bakra, a negativna elektroda je
i dalje bila od zinka. Kao elektrolit on je koristio vodeni rastvor amonijum-hlorida.

Porozna posuda je držala prah koji je bio okružen ugljeničnim kolektorom. Leklanh je
smestio celu ćeliju u staklenu teglu i tako konstruisao prvu vlažnu ćeliju.
Prva suvu ćeliju konstruisao je Gasner 1988. godine i ona je služila kao prototip za
industriju baterija. On je koristio cink da drži sve komponente kao negativna elektroda.
Elektrolit je adsorbovan na poroznom medijumu. On je takođe dodao i cink-hlorid
elektrolit i na taj način smanjio koroziju cinka u periodu kada je baterija neaktivna.
Masovna proizvodnja ovog tipa baterija započela je 1990. godine u Klivlendu, Ohajo,
SAD.
Između 1890. i 1970. godine suve ćelije su dobile na popularnosti, ali nije bilo velikih
promena u njihovom dizajnu. Tokom sedamdesetih godina prošlog veka tehnologija
baterija počela je intezivno da se razvija, sa novim baterijama i novim načinom rada
starih baterija. Danas osim standardnih suvih ćelija (ugljenik cink i cink hlorid)
asortiman baterija obuhvata i alkalne (standardne i sa visokim performansama),
olovno-kisele, litijumske (litijum mangan, litijum jon i litijum jon polimer), nikl
kadmijumske, nikl metal hidridne i srebro oksidne.
Svrha svih baterija, od prva baterije koju je konstruisao Volta do današnjih, je
pretvaranje hemijske energije u električnu. U svakoj bateriji elektrone pokreće
hemijska reakcija sa jednog pola na drugi. Negativan pol ili elektroda (katoda) do
suprotno naelektrisanog pola pozitivne elektrode (anoda). Elektroni se kreću kroz
polje elektrolita (molekuli pod naponom) i u bateriji razvijaju struju. Ukupna voltaža
baterije se određuje vrstom metala unutar nje.
Mnogo godina živa je služila za ovu svrhu, ali zbog njene toksičnosti zamenjena u
novijim baterijama. Na primer, alkalne baterije imaju u sebi elektrodu od cinka, kao
anodu, i katodu od oksida mangana. Alkalna, ili bazna so kao što je kalijum hidroksid
služi kao elektrolit.
Baterije za opštu upotrebu obično sadrže cink i ugljenične elektrode sa kiselim
elektrolitom. Alkalne ili baterije za opšu upotrebu najbolje rade u lampama, radio
uređajima, ali sofisticiranija elektronika oslanja se na jače litijum jonske, nikl metal
hidridne, nikl kadmijumske ili druge vrsta visokovoltažnih baterija. Ove baterije se
klasifikuju kao baterije za kućnu upotrebu.
Bez obzira na vrstu baterija, kada svi elektroni pređu sa negativne na pozitivnu
elektrodu nema više hemijske reakcijei baterija ne može više da funcioniše- istrošena
je. Za istrošene baterije se može reći da su mali paketi metala koji mogu zagaditi
životnu sredinu.
Kao i reciklažni proces bilo koje vrste otpada proces reciklaže baterija otpočinje
sakupljanjem. U mnogim državama razvijeni su sistemi sakupljanja koji građanima
omogućavaju da donesu i bezbedno odlože baterije na svom poslu, školi, u javnim
zgradama …

Izvor: http://recikliraj.rs/reciklaza/baterija/

Podeli

Leave a Reply

Close Menu